I Wojna Światowa

W katalogu prezentowane są wybrane najcenniejsze eksponaty związane z historią Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 z kolekcji Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości i Muzeum Narodowego w Poznaniu.

Pikelhauba podoficera grenadierów

Sygnatura: WMN/MAP-P/000408

Typ: Militaria / mundury i oporządzenie

Material: skóra, metal

Technika:

Wymiary:

Opis:
Pikelhauba podoficera grenadierów.


Fotografia: powstaniec wielkopolski Jan Drożdżyński (22.05.1892-26.01.1919) podczas służby w armii n

Sygnatura: WMN/Z/001211

Typ: Fotografia studyjna

Material: papier fotograficzny

Technika: fotografia czarno-biała

Wymiary: wys.: 14,1 cm; sze.: 8,9 cm

Opis:
Fotografia studyjna – przedmiot o charakterze pamiątkarskim, wykonana na papierze fotograficznym matowym, sygnowana stemplem w kolorze fioletowym: «Społeczny Komitet Reg… Powiatu Gostyńskiego, Gostyń Wlkp. ul. Marchlewskiego Nr 257» oraz drukowanym napisem: «Photogr. Jantsch, Berlin-Schonenberg, Colonnenstr. 35.», oznaczona odręcznym podpisem: «Jan Drożdżyński ur. 22.V.1892, poległ 26.I.1919 r.».


Nieśmiertelnik kapitana Kazimierza Grudzielskiego z okresu służby w wojsku pruskim.

Sygnatura: WMN/MPW/000257

Typ: Militaria / oznaki

Material: blacha mosiężna, sznurek lniany

Technika: sztancowanie, grawerowanie

Wymiary: wys.: 3,5 cm; sze.: 5 cm; gł.: 7,35 cm

Opis:
Kazimierz Grudzielski (1856-1921) pochodził z rodziny administratora majątku, a jego ojciec pracował w dobrach prekursora wielkopolskiej pracy organicznej w rolnictwie gen. Dezyderego Chłapowskiego. Po ukończeniu gimnazjum w Poznaniu poświęcił się jednak służbie w armii cesarskich Niemiec, dochodząc w niej do wyjątkowo jak na Polaka wysokiego stopnia podpułkownika piechoty. W 1917 roku po czynnym udziale w I wojnie światowej (na froncie zachodnim) przeszedł w stan spoczynku, lecz już w listopadzie 1918 roku włączył się w przygotowania do ewentualnego powstania. Był kolejno komendantem Straży Ludowej na powiat wrzesiński, dowódcą odcinka północno-wschodniego z nominacji Dowództwa Generalnego w Poznaniu, dowódcą II Okręgu Wojskowego. Kierował działaniami powstańców pod Szubinem, po klęsce dowodził zorganizowaną w trybie alarmowym grupą dyspozycyjną. Doprowadził do wyzwolenia południowo-wschodniej Wielkopolski w połowie stycznia 1919 oraz zdołał utrzymać te tereny w czasie ofensywy niemieckiej w lutym i marcu 1919. W marcu 1919 zorganizował i objął dowództwo 2 Dywizji Strzelców Wielkopolskich. 11 marca 1919 na wniosek głównodowodzącego Komisariat Naczelnej Rady Ludowej mianował go generałem podporucznikiem. Był także inspektorem piechoty przy głównodowodzącym Wojsk Wielkopolskich, dowódcą Twierdzy Toruń, zastępcą dowódcy Okręgu Generalnego „Poznań”. 3 stycznia 1921 mianowany został generałem porucznikiem z dniem przeniesienia w stan spoczynku – 1 kwietnia 1921. Już jako generał dywziji Wojska Polskiego zmarł 31 marca 1921 w Poznaniu.


Pickelhauba M1895 (filcowa) piechoty – Ersatzpickelhaube rozmiar 56. 1915/1916.

Sygnatura: WMN/MPW/000696

Typ: Militaria / mundury i oporządzenie

Material: filc, skóra, metal

Technika: przemysłowa

Wymiary: wys.: 22 cm; sze.: 17 cm

Opis:
Pickelhauba Model 1895 (tzw. „Ersatzpickelhaube”) z 1915 roku. Wprowadzona została w 1915 roku na wyposażenie armii niemieckiej, jako tzw. wyposażenie zastępcze – brak surowców, głównie dobrej jakości skóry wykorzystywanej do produkcji pickelhauby, wymusił szukania rozwiązań zastępczych. Jako materiał zastępczy wykorzystywano filc, który oczywiście nie spełniał żadnej roli ochronnej. Ponadto filcowe pickelhauby okazały się bardzo wrażliwe na zmienne warunki atmosferyczne. W 1916 roku zaprzestano ich produkcji w związku z opracowanie nowego rodzaju stalowego hełmu wojskowego.


Granat trzonkowy wz. 17 (Stielhandgranate M1917) z oznakowaniami „5 1/2 TF ABT”, „20.3.18”; Niemcy,

Sygnatura: WMN/MPW/000434

Typ: Militaria / amunicja i granaty

Material: metal

Technika: odlew

Wymiary: wys.: 335 mm; sze.: 85 mm

Opis:
Niemiecki granat trzonkowy „Stielhandgranate” Model 1916.


Łuska do armaty 75 mm z 1917 roku

Sygnatura: WMN/MPW/000577

Typ: Militaria / amunicja i granaty

Material: metal

Technika: przemysłowa

Wymiary: wys.: 77 mm; sze.: 77 mm; gł.: 228 mm

Opis:
Łuska do armaty 75 mm z 1917 roku.


Niemiecka maska przeciwgazowa model 1917 typ II

Sygnatura: WMN/MAP-P/000427

Typ: Militaria / mundury i oporządzenie

Material: płótno, skóra, guma, metal

Technika: przemysłowa

Wymiary: wys.: 17 cm; sze.: 11,2 cm

Opis:
Niemiecka maska przeciwgazowa Model 1917 wraz z blaszanym pojemnikiem do jej przechowywania.


Niemiecka płyta okopowa pojedyńczego żołnierza z okresu I wojny światowej.

Sygnatura: WMN/MAP-P/000429

Typ: Militaria / sprzęt i materiały techniczne

Material: stal

Technika: przemysłowa

Wymiary: wys.: 45 cm; sze.: 60 cm

Opis:
Niemiecka płyta okopowa „Infanterieschield” Model 1916.


Powiadomienie o śmierci żołnierza przesłane pocztą polową armii pruskiej, 1917

Sygnatura: WMN/A/004724

Typ: Korespondencja / kartki korespondencyjne

Material: Papier

Technika: druk, pismo odręczne

Wymiary:

Opis:
Powiadomienie o śmierci Polaka – żołnierza armii pruskiej przesłane pocztą polową do Teresy Piotrowskiej w Stęszewie k. Poznania. Druk w języku niemieckim opatrzony pieczęcią pocztową z datą 30.7.1917, oraz pieczęcią o treści: „3 Kompagnie Inf. Regt. 335”.


Karabin Mauser wz.1888 (M-88)

Sygnatura: WMN/MPW/000596

Typ: Militaria / broń palna długa

Material: stal, drewno

Technika: przemysłowa

Wymiary: wys.: 120 mm; sze.: 85 mm; gł.: 1245 mm

Opis:
Karabin Mauser mod.1888.


Karabin Mauser wz. 1871.

Sygnatura: WMN/MPW/000253

Typ: Militaria / broń palna długa

Material: stal, drewno

Technika: przemysłowa

Wymiary: gł.: 135 cm

Opis:
Karabin Mauser mod. 1871.


Grafika: „Piąty Listopada 1916 roku” [z teki: „Pro Memoria. Prusak w Polsce (1915-1918)”]

Sygnatura: WMN/Sz/000291

Typ: Grafika historyczna

Material: papier

Technika: litografia

Wymiary: wys.: 34,7 cm; sze.: 46 cm

Opis:
Praca z cyklu graficznego Józefa Rapackiego: „Pro memoria. Prusak w Polsce (1915-1918)”, wydanego jako teka w 1919 roku (plansza 1). Cykl złożony jest z grafik ukazujących życie Polaków pod panowaniem pruskim, opatrzonych w ironiczne tytuły na prawym marginesie.


Grafika: „Bohaterowie” [z teki: „Pro Memoria. Prusak w Polsce (1915-1918)”]

Sygnatura: WMN/Sz/000292

Typ: Grafika historyczna

Material: papier

Technika: litografia

Wymiary: wys.: 34,5 cm; sze.: 46 cm

Opis:
Praca z cyklu graficznego Józefa Rapackiego: „Pro memoria. Prusak w Polsce (1915-1918)”, wydanego jako teka w 1919 roku (plansza 2). Cykl złożony jest z grafik ukazujących życie Polaków pod panowaniem pruskim, opatrzonych w ironiczne tytuły na prawym marginesie.


Grafika: „Ziarno na siew dla Niemiec” [z teki: „Pro Memoria. Prusak w Polsce (1915-1918)”]

Sygnatura: WMN/Sz/000294

Typ: Grafika historyczna

Material: papier

Technika: litografia

Wymiary: wys.: 34,5 cm; sze.: 46 cm

Opis:
Praca z cyklu graficznego Józefa Rapackiego: „Pro memoria. Prusak w Polsce (1915-1918)”, wydanego jako teka w 1919 roku (plansza 4). Cykl złożony jest z grafik ukazujących życie Polaków pod panowaniem pruskim, opatrzonych w ironiczne tytuły na prawym marginesie.


Karabin Mauser wz. 1898.

Sygnatura: WMN/MPW/000254

Typ: Militaria / broń palna długa

Material: stal, drewno

Technika: przemysłowa

Wymiary: gł.: 1250 cm

Opis:
Karabin Mauser mod. 1898.


Książeczka wojskowa (Militärpass) wystawiona na nazwisko Boleslaus Dysche, ok. 1916

Sygnatura: WMN/A/004675

Typ: Dokumenty wojskowe / książeczki i legitymacje

Material: papier

Technika: druk, pismo odręczne

Wymiary:

Opis:
Książeczka wojskowa Polaka – żołnierza armii pruskiej z wpisami dokumentującymi przebieg jego służby w okresie I wojny światowej.


Pocztówka: Der jüngste feldgraue

Sygnatura: WMN/Z/003210

Typ: Pocztówki propagandowe

Material: karton

Technika: druk barwny

Wymiary: wys.: 14 cm; sze.: 9,2 cm

Opis:
Pocztówka propagandowa przedstawia narrację wokół roli propagandy podczas I wojny światowej i niemieckich inicjatyw zyskania poparcia dla armii i wojny, również wśród polskiego społeczeństwa zaboru pruskiego.


Pocztówka: Ach Du mein lieber Hindenburg

Sygnatura: WMN/Z/003212

Typ: Pocztówki / kartki pocztowe

Material: karton

Technika: druk barwny

Wymiary: wys.: 14 cm; sze.: 9 cm

Opis:
Pocztówka propagandowa, przedstawia narrację propagandy dotyczącą I wojny światowej i niemieckich inicjatyw w celu uzyskania poparcia dla armii i wojny również wśród polskiego społeczeństwa zaboru pruskiego.


Pocztówka: Wacht am Meer!

Sygnatura: WMN/Z/003219

Typ: Pocztówki / kartki pocztowe

Material: karton

Technika: druk barwny

Wymiary: wys.: 9 cm; sze.: 14 cm

Opis:
Pocztówka propagandowa. Opowieść wokół roli propagandy w I wojnie światowej i niemieckich inicjatyw zyskania poparcia dla armii i wojny również wśród polskiego społeczeństwa zaboru pruskiego.


Skip to content